
Botoks (Botulinum toksin), kasların aşırı çalışmasını geçici olarak azaltan ve tıpta uzun yıllardır güvenle kullanılan bir tedavi yöntemidir. Günümüzde hem nörolojik hem de estetik amaçlarla uygulanmaktadır. En sık kullanım alanları arasında spastisite, distoni, diş sıkma (bruksizm), kronik migren ve kırışıklık tedavisi yer alır. Uygulama, ilgili kaslara yapılan küçük enjeksiyonlar şeklinde gerçekleştirilir ve etkisi genellikle 3–6 ay sürer. Tedavi mutlaka bu konuda deneyimli hekimler tarafından planlanmalı ve uygulanmalıdır.
Spastisite; inme, beyin hasarı, spinal kord yaralanması veya bazı nörolojik hastalıklar sonrasında kaslarda oluşan aşırı kasılma ve sertlik durumudur. Botoks uygulaması, aşırı kasılan kaslara enjekte edilerek kasın gevşemesini sağlar. Bu sayede ağrı azalabilir, hareket açıklığı artabilir ve günlük yaşam aktiviteleri kolaylaşabilir. Tedavi kişiye özel planlanır ve etkisi genellikle 3–4 ay sürer.
Distoni, kasların istemsiz ve tekrarlayıcı şekilde kasılması sonucu ortaya çıkan anormal duruş veya hareketlerle karakterize bir nörolojik hastalıktır. Botoks tedavisi, aşırı çalışan kasların aktivitesini azaltarak kas spazmını ve buna bağlı ağrıyı hafifletmeye yardımcı olur. Özellikle boyun distonisi (servikal distoni) gibi bazı distoni türlerinde sık kullanılan ve etkili bir tedavi yöntemidir.
Diş sıkma veya gıcırdatma (bruksizm), özellikle geceleri ortaya çıkan ve çene kaslarında ağrı, baş ağrısı ve dişlerde aşınmaya neden olabilen bir durumdur. Botoks, çiğneme kaslarına uygulanarak bu kasların aşırı kasılmasını azaltır. Böylece çene ağrısı, diş sıkma ve buna bağlı baş ağrıları azalabilir.
Botoks, kronik migren tedavisinde kullanılan ve etkinliği bilimsel çalışmalarla gösterilmiş bir yöntemdir. Baş ve boyun bölgesindeki belirli noktalara yapılan enjeksiyonlar sayesinde migren ataklarının sıklığı ve şiddeti azalabilir. Özellikle ayda 15 günden fazla baş ağrısı yaşayan kronik migren hastalarında koruyucu tedavi olarak uygulanır. Tedavi genellikle 12 haftalık aralıklarla planlanır.
Botoks, mimik kaslarının aşırı çalışmasına bağlı oluşan alın çizgileri, kaş arası çizgileri ve göz çevresi kırışıklıklarının (kaz ayakları) azaltılmasında etkili bir yöntemdir. Uygulama sırasında ilgili kaslara küçük dozlarda botulinum toksini enjekte edilerek kasın geçici olarak gevşemesi sağlanır ve böylece cilt daha pürüzsüz bir görünüm kazanır. İşlem kısa sürer, günlük yaşama dönüş genellikle hemen mümkündür. Etkisi çoğunlukla 3–4 ay devam eder ve düzenli uygulamalarla kırışıklıkların görünümü belirgin şekilde azalabilir.
Botoks uygulamasının etkinliği, 3.günde başlar, 10. günde maksimum düzeye ulaşır. Etki 3-6 ay sürer.. Uygulama, 3 aydan önce tekrarlanmaz. Botoks uygulamasının önemli bir yan etkisi bulunmamaktadır. Enjeksiyon yerinde morluk ve hafif ağrı dışında, çok nadiren grip benzeri bulgular ve allerjik reaksiyonlar görülebilir.
Enjeksiyon yapılacak bölgeye 20-30 dakika öncesinden ağrı kesici bir krem sürülür. Ardından ince bir iğne ile önceden belirlenen kasa girilir. Hastanın kilosuna ve uygulama yapılan kasın büyüklüğüne göre hesaplanan doz, steril koşullarda enjekte edilir.